Waarom zijn er beloningsverschillen m/v?Over beloningsverschillen tussen vrouwen en mannen. Waarom verdienen vrouwen gemiddeld minder dan mannen? Biedt de cao bescherming? Wat staat er in cao's over m/v salarissen? Hoe voorkom jij die salarisongelijkheid? Wat te doen als je wordt onderbetaald? Op welke punten schieten vrouwen erbij in? Hoezo girlpower? En meer. Op deze pagina lees je over beloningsverschillen tussen vrouwen en mannen. Veel meer over gelijke beloning (niet alleen op grond van sekse, maar ook afkomst, contractduur, ziekte, handicap, en andere gronden) én handige testjes vind je bij Gelijk loon.
Loonverschil m/v gemiddeld 20,8 procent
Vrouwen verdienen gemiddeld minder dan mannen. De loonverschillen m/v zijn in Nederland gemiddeld 20,8 procent. Dat is meer dan het EU-gemiddelde van 14,5 procent en het wereldwijde gemiddelde van 16,5 procent. Dit blijkt uit onderzoek van ITUC, het internationale verbond van vakbonden, dat in 2008 is gepubliceerd. In de particuliere sector is het gemiddelde loonverschil nog wat groter, 22,0 procent, in de publieke sector wat kleiner met 16,7 procent. In een paar typische vrouwensectoren, zoals de detailhandel en de gezondheidszorg, staan de vrouwelijke werknemers er nog slechter voor dan het landelijke gemiddelde met 26,4 resp. 24,5 procent lager loon dan de mannen die daar werken. Het ITUC-onderzoek is onder meer gebaseerd op gegevens van Loonwijzer. Lees meer over het ITUC-onderzoek bij Gelijk loon. Waarom verdienen vrouwen gemiddeld minder dan mannen?
Hiet zou niet zo mogen zijn dat een vrouw in dezelfde functie als een man bij dezelfde werkgever minder betaald krijgt. Het is zelfs bij de wet verboden. En toch gebeurt het. De Loonwijzer enquête heeft in 2006 aangetoond dat vrouwen al vanaf hun eerste baan op achterstand komen. Gemiddeld vier procent. Die achterstand lopen ze nooit meer in. Ook krijgen ze minder extra's zoals een mobieltje, toeslagen of een lease-auto. De uitkomsten van het loononderzoek. WillekeurIn 2003 liet het ministerie van Sociale zaken en Werkgelegenheid onderzoek
doen naar ongelijke beloning
(pdf, 680kb) door de Universiteit Utrecht. In 13 van de 18 bedrijven (en een
gemeente) werden bij vrouwen en mannen geen gelijkwaardige maatstaven
toegepast terwijl ze dezelfde functie hadden en gelijkwaardige arbeid
verrichten. Waarom? Willekeur. Soms bestaat er geen inschalingsbeleid en
bepaalt de direct leidinggevende "op gevoel" het aanvangssalaris. Soms
bestaat er wel een nauwkeurig en gedetailleerd beloningsbeleid, maar wordt
dit in de praktijk nauwelijks benut en wordt er oneigenlijk gebruik gemaakt
van aanloopschalen. Onderzoek van de Arbeidsinspectie, verschenen in 2006,
bevestigt dit beeld. Bekijk dit onderzoek
en meer bij Gelijk loon. Biedt de cao bescherming?Om werknemers te beschermen is er arbeidswetgeving en het minimumloon.
Check hier het minimumloon. Daarnaast zijn
er cao's. Dit zijn collectieve contracten tussen vakbonden en werkgevers die
elk jaar of elke twee jaar worden vernieuwd. Ze hebben rechtskracht. Bij
cao's is er een gouden regel. Werknemers die er onder vallen mogen niet
minder verdienen dan wat de cao voorschrijft, wel meer. Uitzendkrachten en
flexkrachten worden nogal eens van de werking van de cao uitgesloten.
Flexkrachten zijn vaker vrouwen dan mannen. Vaak geen cao voor flexwerkersZo'n driekwart van de werknemers in Nederland valt onder een cao. De
overigen zijn meestal mensen in lagere functies. Soms doen oproepkrachten
niet mee of worden mensen met kleine deeltijdbanen buiten gesloten, of de
werknemers van een bedrijfje dat zich geen cao kan veroorloven. Voor
oproepkrachten komt dit vaak neer op het wettelijk minimumloon en dat is
laag. Bovendien betekent niet mee doen vaak geen deelname in het
pensioenfonds, geen dertiende maand, enzovoort. Vrouwen hebben twee keer zo
vaak als mannen een flexibele arbeidsrelatie. Deeltijd betekent naar rato inleverenEr is geen land ter wereld waar zo veel mensen in deeltijd werken als in
Nederland. De deeltijdwerkers zijn voor het overgrote deel vrouwen (en
jongeren). Parttimers en fulltimers horen officieel voor hetzelfde werk in
dezelfde tijd hetzelfde salaris te krijgen. Als het om het basissalaris gaat,
klopt dat ook wel. Maar bij de toeslagen gaat het mis. Zo moet de parttimer
het vaak - onterecht - doen zonder de lucratieve overwerktoeslag. De
onregelmatigheidstoeslag is ook al niet vaak voor de parttimer weggelegd. De
parttimer krijgt ook vaak slechts een deel van het reisgeld, de
ziektekostenpremie of van het kleedgeld vergoed. Acties gelijke beloning
Over de volgende acties voor gelijke beloning is men het in Nederland eens:
Wat staat er in cao's over m/v salarissen?Zo'n driekwart van de werknemers valt onder een cao. De cao mag niet in strijd zijn met de wet. Toch kan het zo zijn dat sommige cao-afspraken nadelig uitpakken voor vrouwen. Waar je op kan letten:
Hoe voorkom jij die salarisongelijkheid?
Wat te doen als je wordt
onderbetaald?
Ga naar
Ongelijk beloond: wat nu? Zo wordt een functie gewaardeerdIn cao's staan altijd salarisafspraken in relatie tot
functie-omschrijvingen. Sommige onderdelen van een functie worden hoger
gewaardeerd dan andere. Zelfstandig werken scoort hoog. Net als
hooggespecialiseerd werk. Routinewerk scoort laag. Geringe ervaring ook.
Leiding geven scoort weer hoger. Een dienstverlenende instelling minder.
Cao's leggen inderdaad veel vast. Maar ze geven ook uitdrukking aan de
cultuur in een bepaalde branche of sector. En die is meestal (nog) niet
sekse-neutraal. De Stichting van de Arbeid, waarin de vakbonden en werkgeversorganisaties zitten, heeft een
checklist gelijke beloning 'Je verdiende loon!' opgesteld. Hiermee kun
je nagaan waar je bij gelijke beloning op moet letten. Op welke punten schieten vrouwen erbij in?Onderscheid op basis van je basissalaris mag niet van de wet. Toch zijn er grote verschillen. Op basis van het Loonwijzer-onderzoek weten we dat mannen beter af zijn op onderstaande items. Let als vrouw bij het afsluiten van een arbeidscontract dus op:
Het Loonwijzer-onderzoek is uitgevoerd in 2001/2002. Maar ook nu verdienen
vrouwen minder dan mannen.
Loonwijzer toonde in 2006 aan dat dat al begint bij jongeren. Actueel
onderzoek naar ongelijkheid vind je verzameld onder Gelijk loon. Hoezo girlpower?
Vrouwen kiezen voor vrouwenberoepen, mannen voor mannenbanen. Dat
keuzepatroon verandert nauwelijks. Terwijl werken in een beroep met veel
mannen of in een gemengd beroep meer oplevert. Vrouwensectoren hebben vaak
minder status: zorg, administratie, schoonmaak, onderwijs. Vrouwenbanen
hebben ook minder status: verpleegkundige of receptioniste. Vrouwen geven
minder vaak leiding. Als ze leiding geven doen ze dat in kleinere bedrijven
aan vrouwen. En dat levert minder op. Oudere vrouwen verdienen relatief veel
minder dan oudere mannen. Dat verschil loopt op omdat een deel van de vrouwen
tijdelijk stopt met werken en dan weer aan de slag gaat. Mannen krijgen na
een extra opleiding sneller salarisverhoging dan vrouwen. Dat begint al heel
vroeg. En zelfs in de allereerste bijbaantjes verdienen meisjes (babysit)
minder dan jongens (krantenbezorger). Lagere functies, minder promotie.Vrouwen zitten vaker op lagere functies en in beroepen
waar je niet zo veel promotiekansen hebt. Ook worden vrouwen minder vaak als
een promotiekandidaat gezien. Bijvoorbeeld: als een vrouw zegt dat ze niet
bereid is te verhuizen, komt het nog wel eens voor dat ze niet meer getipt
wordt voor een betere baan. Uit recent onderzoek blijkt dat de bereidheid om
te verhuizen of lang(er) naar het werk te reizen gunstig is voor
promotiekansen. In het geval van tweeverdieners is het vrijwel altijd de man
die deze stap zet. De vrouw zoekt dan een baan dichter bij huis. Minder ervaringsjaren? Jammer dan.Jongeren verdienen minder. Ze beginnen meestal ook laag in een loonschaal.
Voor mensen onder de 23 jaar gelden vaak lagere loonschalen. Het feit dat
jongeren minder krijgen dan ouderen - ook voor hetzelfde werk - vinden veel
mensen normaal. Vrouwen trekken daarmee aan het kortste eind. Ze zitten
relatief korter op de arbeidsmarkt dan mannen. Ook verliezen ze
ervaringsjaren en dus toekomstig inkomen als ze een tijd tussenuit gaan
vanwege kinderwens en -zorg. Mannen doen dit zelden en bouwen dus gestaag
ervaringsjaren op. Ongelijke start ondanks hoge opleidingTegenwoordig doet de vrouw qua opleidingsniveau niet onder voor de man,
maar tot zo'n tien jaar geleden ging ze minder lang naar school. Die
generatie heeft daardoor minder kans op werk met een goed salaris. Maar ook
bij een gelijkwaardig opleidingsniveau ligt het gemiddelde uurloon van
vrouwen onder dat van mannen. Sterker nog, de ongelijkheid neemt juist toe
met het opleidingsniveau. Dat komt doordat ze in die typische vrouwensectoren
en beroepen lager worden ingeschaald dan hun mannelijke collega's. De start
is al ongelijk, liet
Loonwijzer-onderzoek naar salarissen bij jongeren in 2006 zien. Daar komt
dan later nog bij dat vrouwen minder vaak meedoen aan training en
vervolgopleidingen, meestal omdat zoiets niet goed te combineren is met de
zorg voor kinderen. Wat zegt de wet over loonverschillen?De overheid heeft al jaren regels om beloningsverschil en ongelijke
beloning tegen te gaan, maar het verschil tussen de gemiddelde uurlonen van
mannen en vrouwen wordt eerder groter. Loonsverschillen mogen, maar mannen
voor hetzelfde werk in het zelfde bedrijf meer betalen dan vrouwen mag niet.
Dat heet ongelijk loon voor hetzelfde werk, staat gelijk aan discriminatie en
is daarom verboden. Als het om die vorm van discriminatie gaat, komen we die
in Nederland weinig tegen. Althans via het (erg grote) loonwijzer onderzoek
zijn we die niet tegen gekomen. Wat zegt de wet over ongelijke beloning?Loonongelijkheid is discriminatie en dus verboden. Loonverschillen vinden
we aanvaardbaar. Loonongelijkheid niet. Toch komt het voor dat in een bedrijf
mannen voor hetzelfde werk meer verdienen dan vrouwen. Maar of dit aan
discriminatie ligt, is onduidelijk. Van de 15 procent beloningsverschil waar
de loonwijzer-onderzoekers mee rekenen is een deel een onverklaarbaar
verschil. Daar zou discriminatie achter kunnen zitten. Maar maak dat maar
eens hard. Zo weten we inmiddels dat opleiding bij allochtonen minder wordt
beloond. We weten dat in die groep uit Turkije en Marokko afkomstig
promotiekansen geringer zijn. We weten dat ze minder vaak baanzekerheid
hebben. En weten dat deze groep allochtonen liever niet korter werkt, in
tegenstelling tot veel mensen in Nederland. Korter werken zou voor hen immers
minder geld betekenen. Is dit discriminatie? Wat mag niet?Nederland heeft wetgeving om ongelijke beloning tegen te gaan. Wat niet mag, punt voor punt:
Meer over gelijke beloning
Kijk bij Gelijk loon Meteen op zoek naar een goed betaalde baanKijk bij de Goed betaalde banen |
|
